Het professionaliseren van inspraak
(brief aan B&W van Hengelo d.d. 11 april 2007)
Inleiding
Doelstelling van inspraakprocessen sinds het midden van de jaren 70 is het verbeteren van de kwaliteit van de besluitvorming door het vooraf horen van burgers en belanghebbenden over voorgenomen besluiten. Inmiddels is de inspraak niet meer weg te denken uit de gemeentelijke besluitvorming. Dat wil niet zeggen dat alles altijd goed gaat. Inspraak is vaak ook de confrontatie van verschillende standpunten. Dit brengt emotie met zich mee. Daarom verdient het aanbeveling de inspraakprocessen vanuit een zekere onafhankelijkheid te organiseren. Dit voorkomt dat veel energie wordt gestoken in discussies over de procedure en de opstelling van direct betrokkenen.
De vraag wanneer en onder welke omstandigheden inspraak wordt verleend is een politieke beslissing. Dit geldt ook voor inspraakmethode die wordt gekozen (inspraakladder). Voor Hengelo is het inspraakbeleid vastgelegd in de Participatienota en de Inspraakverordening. Over het algemeen is gekozen voor een aanpak waarin vroegtijdig inspraak wordt verleend, ook wanneer daarvoor geen wettelijke verplichting bestaat. Inmiddels heeft het college een participatiewijzer vastgesteld, is er een standaardchecklist voor de inspraak en een draaiboek voor bewonersavonden. Gemeentelijke medewerkers krijgen een training gericht op houding en gedrag voor de omgang met bewoners. In aanvulling op deze activiteiten stelt de VVD fractie voor om ook de organisatie van de inspraak verder te professionaliseren. De onderhavige notitie is hierop gericht.
Bij inspraak van burgers en belanghebbenden gaat het om:
- voorlichting over de conceptplannen en conceptbesluiten die aan burgers en belanghebbenden worden voorgelegd
- het verzamelen van reacties van betrokkenen en het weergeven van deze reacties
- de afweging die B&W en de gemeenteraad maken
- terugrapportage aan betrokkenen
Het succes van de inspraak staat of valt met het vertrouwen dat burgers hebben in de kwaliteit van het inspraakproces. Kwaliteit kan worden bereikt door:
- het zorgen voor een onafhankelijke voorlichting over de voor- en nadelen van de gepresenteerde plannen en besluiten
- het kiezen voor een neutrale opzet van inspraakavonden en onafhankelijke leiding van de avond
- het maken van een snel en objectief verslag van wat tijdens de inspraak wordt ingebracht en teruglegging van het verslag naar betrokkenen
- het hebben van de bereidheid bij B&W en de gemeenteraad om (gehoord de reacties) de conceptplannen en besluiten in voorkomende gevallen te wijzigen.
- als onderdelen van plannen of besluiten niet kunnen worden gewijzigd omdat deze zijn gebaseerd op een politieke keuze of wettelijke verplichting, wordt dit vooraf aangegeven.
- B&W en de raad moeten expliciet duidelijk maken welke afweging zij maken ten aanzien van de binnengekomen reacties
- Als plannen of conceptbesluiten worden gewijzigd op een manier die eerder niet aan de burgers is gepresenteerd, worden deze in de gelegenheid gesteld om opnieuw te reageren.
Voorstel
Om het vertrouwen van burgers te winnen dient de inspraak op professionele wijze te worden georganiseerd. Dit betekent effectief en vanuit een onafhankelijke positie en werkhouding. De organisatie van de inspraak ligt in handen van inspraakcoördinatoren. Dat zijn ambtenaren die niet vakmatig of collegiaal zijn betrokken bij de plannen en besluiten. Daarvoor zijn twee mogelijkheden.
Er kan een pool van ambtenaren worden gevormd die als vaste taakopdracht krijgen om inspraakprocessen te organiseren en coördineren. De tweede mogelijkheid is het instellen van een ambtelijk inspraakbureau.
Het bureau dient buiten de lijnorganisatie te worden geplaatst. Bij een arbeidspool, zal ook coördinator van de pool geen deel uitmaken van de lijnorganisatie. De inspraakresultaten worden direct naar B&W gezonden (of de gemeenteraad als deze de inspraakgevende instantie is).
De taak van de inspraakcoördinatoren kan worden omschreven als:
- het verzorgen van de voorlichting over conceptplannen en besluiten die voor inspraak worden voorgelegd
- het leiden van inspraakavonden
- het opstellen van de verslagen van inspraakavonden en het coördineren van schriftelijke inspraakprocessen
- zorgdragen voor een overzicht van beslispunten voor B&W
- zorgen voor de terugrapportage aan burgers en belanghebbenden van de standpunten die B&W en de gemeenteraad hebben ingenomen.
Dit voorstel is bedoeld als eerste aanzet voor de discussie. Graag horen we van het college en de gemeenteraad hoe zij over het professionaliseren van de inspraak denken en als daarover positief wordt gedacht, welk model daarbij voor ogen staat. Het college kan dan worden gevraagd om een en ander in een voorstel aan de gemeenteraad uit te werken.
Jos Rikkerink VVD Raadslid
Hengelo, 11 april 2007
