Twence: "Penny wise, pound foolish"

Het publieke belang en afvalverwerking zijn nauw met elkaar verbonden. Waar het vroeger vooral ging om het belang van de volksgezondheid, gaat het nu ook om het belang van het verduurzamen van processen: meer materiaal- en producthergebruik, hogere energierendementen, warmtebenuttingssystemen, meer geavanceerde reststoffenbewerking en lagere emissies om enkele voorbeelden te noemen.

En nu gaat een VVD-er iets vertellen waarom je een overheidstaak juist niet moet privatiseren.

Het begon met de "Agenda van Twente". 80 miljoen is daar voor nodig. En aangezien dergelijke bedragen niet aan de reguliere budgetten van de regiogemeenten kunnen worden onttrokken, kon het merendeel zich redelijk snel vinden in de gedachte dat Twence dit bedrag zou moeten gaan ophoesten.

Dat was dat. Dachten we. Maar niet dus. Dat was te simpel gedacht.

Het dagelijkse bestuur van Regio Twente verraste ons in september met het voorstel, dat het beter voor ons allemaal zou zijn, als het belang dat we met z'n allen hebben in Twence, verkocht zou worden. Gebaseerd op een slecht en uiterst eenzijdig rapport. Maar tja het was zo verlokkelijk. 80 miljoen voor genoemde "Agenda van Twente", en ook nog een fiks bedrag voor alle 14 regiogemeenten. Voor o.a. Almelo dat geld nodig heeft voor een nieuw stadhuis en Borne dat tegenslag heeft met de "Bornse Maten".

De geplande verkoop blijkt echter geen hamerstuk te zijn. Daar was weliswaar op gerekend maar er was genoeg weerstand bij de raadsleden, en die beslissen uiteindelijk, om te voorkomen dat dit plaatsvond. Ach, dacht het dagelijkse bestuur van de regio. We gooien er nog een onderzoek tegenaan. We weten wat we fout hebben gedaan en als we de vraagstelling aanpassen en de leermomenten van het eerste rapport daarin meenemen moet het toch "kat in 't bakkie zijn". We zijn nu een half jaar en veel rumoer verder. Er ligt nu een rapport, geschreven door Ernst & Young, op basis waarvan het dagelijkse bestuur uitspreekt dat Twence verkocht kan worden. Het rapport is geschreven met een verkoopintentie en gaat voorbij aan alles waar het eigenlijk over zou moeten gaan.

Een paar voorbeelden

• Ernst & Young schrijft dat ze geen toetsing heeft gedaan op de effecten die de ontwikkelingen op de energiemarkt zouden kunnen hebben voor Twence. Dit is echter een wezenlijk onderdeel en kracht van Twence. Deze uitsluiting in de beoordeling van Ernst & Young maakt haar conclusie zinloos. Beoordelen op de helft van mogelijkheden is geen oordeel, als de niet beoordeelde helft een onverbrekelijk deel uitmaakt van het bedrijf, en essentieel is voor de toekomst van Twence.
• In haar analyses heeft Ernst & Young vooral gekeken naar de verbrandingscapaciteit en in mindere mate naar de overige activiteiten van Twence (waaronder storten en composteren).

• Wij constateren zelfs dat ook het kijken naar alleen de verbrandingscapaciteit slechts in beperkte zin is gebeurd.
• Daarenboven wordt, zoals gezegd, volledig voorbijgegaan aan de sterk in beweging zijnde energiewereld, de gestegen opbrengsten van de geproduceerde elektriciteit en de verwachtingen op dit gebied voor de toekomst (o.a. warmte).
• Er wordt niet gesproken over de gunstige gevolgen van stijgende elektriciteitsprijzen voor de toekomstige verbrandingstarieven. Hier is sprake van communicerende vaten. Hogere opbrengst energie, elektriciteit resulteert in lagere tarieven. Nu voor een ogenschijnlijk gunstige lange termijn verwerkingstarief vastleggen zal in de toekomst slecht uitpakken voor de tarieven voor de burger.

Ernst & Young concludeert dus dat er geen belangrijke publieke belangen zijn die noodzaken tot overheidsaandeelhouderschap. Dat publieke belang wordt geborgd door wet- en regelgeving. Zoals eerder geconstateerd is de wet- en regelgeving een acceptabele, misschien wel goede ondergrens. Neemt niet weg dat deze borging vele malen beter zal plaatsvinden indien de aandelen in het bezit blijven van de 14 regiogemeenten c.q. Regio Twente. (niet goed of slecht maar goed, beter, best).

Wellicht heeft dit te maken met de briefing die aan Ernst & Young is verstrekt. Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat het rapport uitdrukkelijk is gefocust op de risico's. Er wordt volstrekt niet gekeken naar de kansen die ook voor Twence binnen bereik liggen.

Het dagelijkse bestuur van de Regio Twente denkt nu op basis van een dergelijk eenzijdig rapport een beslissing te kunnen nemen.

Graag wil ik de kennis met u delen die direct uit de boezem komt van de VVD. Dat betreft de analyse van de Teldersstichting in Den Haag - het wetenschappelijk bureau van de VVD - inzake de drinkwatersector waarin de privatiseringsvraag expliciet wordt behandeld. Daarbij staan de volgende vragen centraal die ook van belang zijn in de casus Twence.

1. Betreft het een dienst/product welke er sowieso moet zijn (of kan de samenleving zonder?) Ja, we kunnen niet zonder. Dat lijkt ons in de Twence situatie duidelijk.
2. Is het een natuurlijk monopolie? Ja, daar is expliciet sprake van. Binnen een paar uur rijden is er geen alternatief.

Volgens de Teldersstichting zijn juist dit de belangrijke argumenten om voor overheidsbemoeienis te kiezen.

Toch nog een vraag die deze overheidskeuze nog eens versterkt.

3. Is het, gegeven dat er overheidsbemoeienis moet zijn, reëel dat de overheid periodiek een particulier bedrijf selecteert dat de taak voor de overheid gaat uitvoeren? Neen, hier is volstrekt geen sprake van.

Er is net als in de drinkwatersector bij Twence geen reële concurrentie en reële marktwerking.

Wij en anderen zijn weloverwogen tot de conclusie gekomen niet te verkopen. Ons standpunt is helder naar voren gekomen tijdens de bijeenkomsten en in de artikelen in de Roskam. Het artikel van dr. Tsjalle van der Burg van de Universiteit Twente, dat onlangs werd gepubliceerd, bevestigt het foute besluit vanuit een economische invalshoek. Hierin haalt hij het rapport van Ernst & Young volledig onderuit. Hij eindigt met: "Concluderend is het volstrekt onverantwoord om het rapport van Ernst & Young te gebruiken als basis voor besluitvorming". Ook de financiële analyse liegt er niet om.

Ondanks het besluit van het dagelijkse bestuur van de Regio Twente is het woord nu aan ons als gemeenteraden. Wij zullen de vraag moeten beantwoorden òf Twence verkocht moet worden.

Er is op 11 april voor o.a. de raadsleden, de uiteindelijke beslissers, een werkbezoek georganiseerd naar een soortgelijk bedrijf als Twence. HVC in Alkmaar. HVC is een mooi voorbeeld van welke positieve effecten overheidsbemoeienis kan hebben in het kader van publiek belang, tarieven, milieu etc.

Ik doe een dringend beroep op de raadsleden aan dit bezoek deel te nemen. Want let wel. In deze casus is mijn statement als er tot privatisering wordt overgegaan "Penny wise pound foolish".

 

Stan Horsthuis

VVD-raadslid Hengelo