In het najaar 2010 hebben de raad en het college afgesproken dat er een kerntakendiscussie zou gaan plaatsvinden. In de commissie bestuur van 13 januari 2011 werd door de voorzitter van de raad een Power Point presentatie gegeven met de titel “Procesnotitie Kerntaken & herontwerp”. Voor aanvang van de presentatie veronderstelden wij, in ieder geval de raadsleden van de VVD, dat dit een aanzet zou zijn voor het voeren van zo’n kerntakendiscussie. Al gaande de presentatie werd o.a. door mij reeds hierover twijfel uitgesproken. Maar de aanwezige raadsleden werd verzekerd dat wat er voorlag een aanzet zou zijn tot zo’n kerntakendiscussie. In haar brief naar de raad van 15 februari 2011 komt het woord kerntakendiscussie al niet meer voor. Ik citeer de eerste zin uit die brief:
“Tijdens de vergadering van die commissie Bestuur d.d. 13 januari jl. hebben wij de gelegenheid gehad gezamenlijk richting te geven aan het proces herontwerp van beleid en uitvoering.”
En nu hebben we het alleen nog maar over zoekrichtingen. De fractie van de VVD, evenals andere fracties, heeft meerdere malen kenbaar gemaakt dat wij een andere perceptie hadden over wat een kerntakendiscussie zou moeten zijn. Het college heeft het nu continu over zoekrichtingen. Hoe plaatst het college de volgende alinea uit het coalitieakkoord: “De bezuinigingsopgave heeft invloed op de rol van onze gemeente. Het is onvermijdelijk dat wij bepalen wat onze kerntaken zijn en keuzes maken in wat wij doen en hoe wij het doen.”
Nog een citaat uit dat coalitieakkoord. Trouwens allemaal te lezen op pagina 16 van dat akkoord: “Wij willen dat de voorstellen voor herontwerp van beleid en uitvoering toekomstbestendig zijn”. Maar juist daar hoort een kerntakendiscussie bij.
De VVD wil hier duidelijk maken dat creatief boekhouden (bijv. schuiven met afschrijvingstermijnen) en de kaasschaaf niet meer gehanteerd moeten worden en dat er duidelijke keuzes gemaakt moeten worden in de kerntaken van de gemeente Hengelo. Dat is in de afgelopen sessies niet naar voren gekomen. Het wordt tijd dat we werkelijk gaan bekijken wat tot het takenpakket behoort van de gemeente en welke taken we afstoten. Die discussie moeten we met zijn allen voeren en die is tot nu toe niet gevoerd. Te afwachtend over wat er op ons af gaat komen en te weinig daden om tot echte actie over te gaan.
Wij hebben geen kerntakendiscussie gevoerd.
Wij realiseren ons voorzitter dat een kerntakendiscussie iets anders is dan een discussie over bezuinigingen. De visie van de raad is bepalend over welke taken je wel of niet op je neemt als gemeente. Een hoog voorzieningenniveau dat veel kost of een lager niveau tegen minder kosten. Zelf doen of uitbesteden. Wil je een 10 voor je sociale beleid of is een dikke 7 ook een loofwaardig streven. Hoe wil je met de burgers omgaan. Als je wilt weten waar je gemeente over een 5 tot 10 jaren staat, moeten eerst die vragen beantwoord worden.
Daarna ga je pas inzoomen op taken: welke taken zijn er, welke taken ben je verplicht uit te voeren, welke taken zijn gekoppeld aan beleidsprioriteiten, hoeveel geld is ermee gemoeid en hoeveel is beïnvloedbaar. De keuze wat je gaat doen, anders gaat doen, keuzes die passen bij die visie komen dan pas in beeld. En daarbij is financiën niet het uitgangspunt, al hoort het er wel bij. Alleen een financieel perspectief mag niet de insteek zijn voor zo’n kerntakendiscussie.
Bij een gebrek aan visie kan de raad niet de juiste bezuinigingsvoorstellen doen, heeft de raad niet inzichtelijk wat de consequenties zijn van welke bezuinigingen dan ook. Nogmaals, het moment van kaasschaafbezuinigingen zijn wij allang gepasseerd.
Maar ook is het meepraten en bijdragen aan een zoekrichting fundamenteel iets anders dan een kerntakendiscussie.
Voorzitter. Onze insteek was aanvankelijk om geen bijdrage te leveren aan deze zoektocht naar zoekrichtingen. Trouwens waar hebben we het over. Wat is er terecht gekomen van de door de VVD aangedragen bezuinigingen van bijna € 1.3 miljoen van november 2010. Nogal wat fracties reageerden toen op onderdelen en enthousiast, maar wat is nu uiteindelijk het resultaat?…... Nihil. Tja, we zien ze terug in de huidige stukken, maar waarom is er toen direct niet wat mee gedaan. De VVD-fractie heeft er nu moeite mee zich met dat spel van gedwongen winkelnering bezig te houden. Maar we zitten hier niet om alleen politiek te bedrijven. De raad en dus ook de VVD-fractie zitten hier vooral om onze burgers te vertegenwoordigen. Het NIET voeren van een kerntakendiscussie is een belangrijke reden dat de input van de VVD naar zoekrichtingen slechts paginalgemeen zal zijn. De VVD wenst straks niet afgerekend te worden op de wijze waarop de bezuinigingen nu worden vorm gegeven en de keuzes van zoekrichtingen die daar blijkbaar bij horen.
De VVD vindt het desalniettemin haar plicht, vooral ten opzichte van de burger, een constructieve bijdrage te leveren aan de discussie. Een paar zoekrichtingen zullen wij hier te berde brengen. En ons uitgangspunt is en blijft dat de burger niet te weinig belasting betaalt…………..…….maar dat het college te veel uitgeeft. Wij accepteren dan ook geen lastenverzwaring. En ik citeer nog een keer uit het coalitieakkoord: “Ons uitgangspunt is dat de totale gemeentelijke lasten voor de Hengelose burger niet stijgen, behalve dan met een inflatiecorrectie”. Daar houden wij u aan.
In het coalitieakkoord lezen wij ook nog het volgende: Armoedebeleid en individuele sociale voorzieningen nemen wij in ogenschouw als andere heroverwegingsopties niet leiden tot een sluitend meerjarenperspectief.
Dat gezegd hebbende geven wij u het volgende in overweging.
- Waarom loont het om niet te werken in Hengelo. Kijk naar de bijstand en bijzondere bijstand. Daar zit veel ruimte. U zult de argumenten paraat hebben waarom het niet kan, maar voor alleen 2011 wordt er al 3 miljoen meer uitgegeven dan er binnenkomt. 27 miljoen als “sociale bijstand in geld” en ruim 23.5 miljoen als ontvangen vergoeding hiervoor vanuit Den Haag.
- Kijk naar de verstrekkingen in de WMO. Het aanscherpen van criteria kan zomaar een paar ton opleveren. En tijdens de Commissoriale Raadsvergadering 2 november 2010 gaf ik al aan dat alleen al op scootmobiels 5 ton per jaar valt te bezuinigen.
- Bij 611.2 Wet sociale werkvoorziening wordt ruim 3 ton meer uitgegeven dan er vanuit Den Haag binnenkomt. Geef de sociale werkvoorziening een taakstelling deze 3 ton de komende jaren te bezuinigen in de eigen bedrijfsvoering.
- Ik begin even met nog een citaat uit het coalitieakkoord: “Wij dringen overlap in activiteiten van organisaties en instanties die in de wijken actief zijn terug als daar gemeentelijke uitgaven mee gemoeid zij”. En in dat kader: Welke reële keuzes zijn gemaakt in het sociale domein. Hoeveel stapelingen zijn er aanwezig in de 600‑nummeringfuncties. Ik citeerde net uit het coalitieakkoord over de overlap in activiteiten. En die zijn er. Kijk in de Berflo Es naar Welbions met haar “Sociale voorhoede” en Carint met haar “Sleutelteam”. Het WMO loket is een dubbeling met Carint en een taalgame die niets toevoegt maar waar in 2 jaar wel € 50.000,-- subsidie naar toe vloeit. Die taalgame kan je ook aan onderwijs in combinatie met bredeschool activiteiten overlaten.
- Hebben we echt wijkperspectieven nodig. Heb je niet genoeg aan de sociale visie/ structuurvisie/ inhoudelijke beleidsdoelstellingen. Dus inzetten op wijkprogramma's en de perspectieven laten voor wat het is.
- P-budget arbeidsmarkt. We moeten de werkgevers naar de kop van het proces halen. Wat willen partijen. Probeer een match tussen werkgever en werknemer te bewerkstelligen. Daarvoor moet je op bestuurlijk niveau in gesprek met de werkgevers. Het P-budget was een gouden pot. Het gaat erom vraag en aanbod van werk in kaart te brengen. Dus geld besteden aan werkplekken i.p.v. integratiebureaus.
- Subsidie relaties: alleen verstekken als deze verantwoord kunnen worden door de instelling, anders niet.
- De gemeente dient de lucht in de begroting in kaart te brengen. Hoeveel onderuitputting ofwel onderbesteding is er in Hengelo: hoeveel is er minder uitgegeven dan begroot. Eenmalig kan een incident zijn, maar in een reeks van jaren structureel iets over houden is een signaal van een budgettair overschot.
- Wegen: zuiniger verlichting. Is lease via Philips mogelijk van Led-Verlichting. Zie Krantenartikel in Trouw van 18 maart 2011.
En zo kunnen we nog wel even doorgaan.
Dan het rioolfonds: de VVD vindt dat daar echt van afgebleven moet worden. Het kan toch niet zo zijn dat dit fonds nog verder uitgeput wordt, misschien moet ik wel zeggen, geplunderd wordt. Om de infrastructuur van het riool volwaardig intact te houden heeft o.i. de bezuiniging op het riool haar grens bereikt.
Tot medio 2009 ging alles nog redelijk goed. De versoberingvoorstellen van eind 2010, maar ook al een eerdere afroming in 2009, hebben ertoe geleid dat er structureel een bezuiniging op deze uitgave is voorgesteld van in totaal € 1.200.000,--. Volgens de VVD is een verdere bezuiniging een slechte zaak. Afblijven dus van het rioolfonds, maar dat geldt eigenlijk ook voor alle andere reserves.
Reserves:
Moet er niet extra worden bezuinigd om de algemene reserve op peil te brengen. Kan het college ons aanreiken c.q. informeren hoe groot de algemene reserve dient te zijn?
In het verlengde daarvan nog vragen over de reserves. Op pagina 154 en pagina 158 van de beleidsbegroting 2011-2014 staan de diverse reserves weergegeven.
Hoe groot dienen de diverse reserves te zijn in het kader van de beleidsbeslissingen die door de raad in het verleden zijn genomen?
En hoeveel commitment is er opgesloten in die reserves? Wij denken dan o.a. aan onomkeerbare toezeggingen aan derden. In hoeverre kunnen we inbreken in die beleidsbeslissingen van de raad en daardoor ruimte creëren in de reserves, zonder ergens schade aan te richten door gebruik te maken van die reserves.
Als afsluiting kan ik het niet laten nog even het volgende op te merken:
Een twitter van wethouder Lievers en ik citeer: “Oppositie teleurgesteld over proces bezuinigingen? Kom je met voorstellen luister je niet, kom je niet met voorstellen, heb je geen visie”. Voorzitter, een opmerking die pretendeert dat het college al bezuinigingsvoorstellen heeft gedaan. En dat voorzitter, is volstrekt niet het geval. De raad moet de eerste bezuinigingsvoorstellen van het college in deze ronde nog tegemoet zien.
Wat er nu gebeurt is de wereld op z’n kop.
Stan Horsthuis
Peiling
