Beschouwing over gescheiden inzameling van kunststof. Gepubliceerd in het "Onafhankelijk weekblad voor Twente" de Roskam van 29 mei 2009
Route van inzameling tot hergebruik slecht voor milieu en knip

Ondanks een vurig pleidooi van het liberale raadslid Stan Horsthuis ging deze week de gemeenteraad van Hengelo akkoord met het gescheiden inzamelen van  kunststoffen. Volgens Horsthuis is dat onnodig. Sterker: het niet gescheiden ophalen is volgens hem beter voor het milieu en levert geld op. Hij hoopt nu dat buurgemeenten een andere afweging maken. Zoals onlangs Amsterdam en Rotterdam deden. Het hergebruik van kunsstof zou relatief duur zijn en meer CO2-uitstoot teweegbrengen. Horsthuis vermocht zijn collegae in Hengelo niet te overtuigen, maar hoopt op doorbrekend inzicht in de rest van Twente. Mede doordat de regio er de bedrijven voor heeft, zo legt het VVD-raadslid in bijgaande  beschouwing voor de Roskam uit.

tekst: Stan Horsthuis

Kunststof in de oven van Twence is het allerbeste

Over de differentiatie van het afvalaanbod kan men van mening verschillen, maar het is een redelijk transparante materie. Het verbaast mij echter dat veel gemeenten gemakkelijk akkoord gaan met de gescheiden inzameling van kunststoffen, ook Hengelo. Niemand lijkt zich bewust te zijn van de consequenties. Mij is onomstotelijk duidelijk geworden dat het verbranden in een hoogrendement afvaloven met warmte benutting beter is voor het milieu dan het gescheiden inzamelen, sorteren en hergebruiken. In opdracht van de gemeente Rotterdam heeft het bureau IVAM (Universiteit Amsterdam) de CO2-uitstoot van inzamelen verwerkingstrajecten voor kunststofafval in Amsterdam onderzocht. Hieruit blijkt dat verwerking via een verbrandingsoven een vergelijkbaar milieurendement oplevert als via gescheiden inzameling. Een verbrandingsoven met een hoogrendement levert in vergelijking met gescheiden inzameling zelfs meer milieuwinst op. Om deze reden heeft niet alleen Amsterdam maar daarna ook de gemeente Rotterdam voorlopig nee gezegd tegen het gescheiden inzamelen van kunststof.
Rotterdam stelt dat de kwestie een duidelijke businesscase vraagt en stelt dat er in Nederland nog geen verwerkingscapaciteit gerealiseerd is die alle kunststofverpakkingen kan recyclen. Essent en Omrin, die zich sinds kort in de discussie hebben gemengd, geven aan dat nascheiding de grootste potentie heeft. Nogal wat gemeenten zetten dan ook vraagtekens bij de haalbaarheid van gescheiden inzameling van kunststof, de verwachte milieuwinst en de wijze van inzameling.
Natuurlijk moeten gemeenten zich realiseren dat ze te maken hebben met een landelijke wet die voorschrijft dat ze vanaf 1 januari 2010 kunststofverpakkingsafval moeten verwijderen uit het restafval. Ook de gemeente Hengelo, waar ik raadslid ben, zal hieraan gevolg moeten geven. De rijksoverheid heeft de keuze opengelaten om ofwel via de gescheiden inzameling ofwel via de integrale inzameling (dus samen met het restafval) kunststofverpakkingsafval te recyclen.
Nascheiding was een mogelijkheid, maar is nu een gepasseerd station, want dan had de gemeente voor 1 maart 2009 een contract moeten sluiten met een afvalscheidinginstallatie die uiterlijk per 1 mei operationeel had moeten zijn om de komende jaren voor vergoeding in aanmerking te komen. De vergoeding voor zo'n nascheiding ligt circa 25 procent lager dan voor gescheiden inzamelen, maar zou wel kostendekkend zijn.
De gemeenteraad van Hengelo besloot deze week dat deze gemeente kunststof gaat inzamelen en ergens naar toe gaat brengen. Deze gescheiden inzameling is te duur per bespaarde ton CO2. De subsidie voor het fescheiden inzamelen van afval ten opzichte van de opwekking van elektriciteit met wind op land is volgens de Subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE) vier keer zo hoog. Dit betekent dat we tot de gescheiden inzameling moeten overgaan, maar de vraag blijft wat er met de kunststoffen moet gebeuren. Het lijkt me logisch dat we in de eigen omgeving gaan kijken. We zouden de inzameling en de verwerking uitstekend kunnen laten verzorgen door Twente Milieu en Twence. Voor de inzameling kan Twente Milieu een brengsysteem invoeren (plaatsen waar mensen kunststofafval kunnen aanleveren) en voor de verwerking gaat dit afval vervolgens naar Twence. De raad van Hengelo wilde dat niet en dat is een gemiste kans. Misschien dat andere gemeenten het wel inzien.
De gemeente heeft dan namelijk alle voordelen, inclusief de financiële, en houdt de business bij twee organisaties waarin we als overheid een belang hebben. Hengelo had daartoe het initiatief kunnen nemen, maar deed dat niet. Misschien zijn ze in Enschede zo verstandig. Vorig jaar heb ik het voortouw genomen om te voorkomen dat de aandelen van afvalverwerker Twence zouden worden verkocht. We moeten ons zeker achteraf gelukkig prijzen dat dit in de regio Twente is gelukt. In het verlengde van deze beslissing kwam het actief aandeelhouderschap in beeld. Bijna iedereen was overtuigd van de noodzaak. Duurzaamheid, milieu én de portemonnee waren een belangrijke drijfveer. Zo vaak zijn wij niet in de gelegenheid daadwerkelijk een steentje aan het actief  aandeelhouderschap bij te dragen. De gescheiden inzameling van met name kunststoffen biedt momenteel echter wederom zo'n gelegenheid. Het belang van Twence als overheidsbedrijf is belangrijk, want de gemeenten hebben de aandelen en profiteren van positieve bedrijfsresultaten. Gezien de huidige discussie omtrent Twence en de nutsfunctie die het bedrijf in Twente moet krijgen, betekent dit kunststofdossier een kans. De kunststoffen zijn afkomstig uit huishoudelijk afval dat gebonden is aan Twence. Laat daarom Twence het bedrijf zijn dat de op- en overslag, regie, sortering en vermarkting van de kunststoffen voor zijn rekening neemt en Twente Milieu de inzamelaar ervan. Een positieve insteek waar de twee eigen regionale bedrijven baat bij hebben.
Er zit nog een ander, vooral financieel, aspect aan deze kwestie. Als alle gemeenten in de regio deze insteek zouden kiezen, voorkomt het een inkomstenderving van ruim 3,2 miljoen euro bij Twence (circa 30.000 ton afval).
Als we het als Twentse gemeenten niet naar Twence brengen, zal Twence, met een fors hogere inspanning, meer tonnen uit de markt moeten halen, terwijl de calorische waarde van het afval dat overblijft daalt, waardoor Twence wederom meer tonnen nodig heeft om vollast van de oven te garanderen. Het resultaat zal dus lager gaan uitvallen. Wat zouden de consequenties kunnen zijn voor onze Agenda van Twente waar we ons met z'n allen zo druk over hebben gemaakt? Bij dit alles dient nog te worden aangetekend dat kunststof op dit moment niet in Nederland wordt verwerkt voor hergebruik. Het wordt naar het buitenland gebracht waar het alsnog in de verbrandingsovens van bijvoorbeeld een cementfabriek terechtkomt. Dat zijn vele kilometers kostbaar transport, inclusief CO2-uitstoot. Dan kan dat beter en effectiever, ook voor onze portemonnee, bij Twence.
Om die reden is het goed als zoveel mogelijk gemeenten in Twente een pas op de plaats maken, zoals  Rotterdam en Amster dam. Laat de inzameling en verwerking over aan Twente Milieu en Twence. Als dat goed wordt aangepakt, dan veronderstel ik dat er wegen zijn waarbij ook nog subsidie kan worden ontvangen. En op niet al te lange termijn zal nascheiding eveneens weer in beeld komen. Goed voor het milieu en goed voor de portemonnee.

Op dit artikel in de Roskam van 29 mei 2009 werd op 5 juni 2009 gereageerd door de heer Harry Lucas van de Vereniging Kunststofverpakkingen.
De heer Lucas houdt een vurig pleidooi voor het hergebruik van kunststof verpakkingen. Hij stelt dat vele gepubliceerde milieustudies aantonen dat de recycling van kunststofverpakkingen altijd beter is voor het milieu dan het verbranden en terugwinnen van energie. Uiteraard zouden er uitzonderingen zijn op deze regel. Hij stelt dat zeer vervuilde kunststoffen, mengsels van kunststoffen en kunststoflaminaten niet recyclebaar zijn dan wel tegen zeer hoge kosten zijn te recyclen. Dit zou dan een kleine minderheid van de gebruikte kunststofverpakkingen betreffen. Met de volgende zinsnede echter versterkt en onderbouwt hij mijn beschouwing zoals deze vorige week is gepubliceerd: "In Nederland werd in 2007 circa 26% van alle kunststofverpakkingen gerecycled". Mijn beschouwing gaat dan ook hoofdzakelijk over de overige 74%. Die niet wordt gerecycled. Uiteraard is ook de VVD voorstander van gescheiden inzamelen van afval indien dit doelmatig en efficiënt gebeurt. Wij denken dat dit niet het geval is met de huidige opzet van de systematiek. Het is namelijk te duur per bespaarde ton CO2. Verbranden met warmtegebruik is daardoor een goed alternatief. Zodra nascheiden in beeld komt praten we verder. Dat zal wellicht de toekomst zijn.
Stan Horsthuis
VVD-fractie