Discussienota bezuinigingen Gemeente Hengelo: "Herontwerp van beleid en uitvoering"

Meneer de Voorzitter,

Het college nodigt de fracties uit een eerste mening te geven over het "Herontwerp van beleid en uitvoering". Per fractie is daarvoor 10 minuten uitgetrokken. Voor een zo zwaarwegend agendapunt als dit vinden wij dat wel erg kort. Wij missen daarna, vanavond of een ander moment, het debat om bij elkaar te polsen waar ruimte is en waar niet.

Als zo'n debat niet gaat plaatsvinden, neemt het college dan het voorstel, verrijkt met de inbreng van vandaag van de fracties, mee om er in de zomer een eigen stuk van te componeren? Welke afwegingen gaat het college dan maken om hetgeen vandaag wordt ingebracht te vertalen in een volwaardig bezuinigingsvoorstel en een sluitende begroting voor de komende jaren. Als in het najaar de raad een begroting wordt voorgelegd waar alleen maar ja of nee tegen gezegd kan worden, zou dit allemaal tot een farce verworden. Dit lijkt een negatief scenario, maar ik zou dan ook graag, vanavond nog, van het college willen horen, dat wat ik net uitspreek niet het geval is. En hoe het college dit moeizaam en complex te leggen ei in het vat denkt te gieten incl. de toekomstige stappen in dit proces en de inbreng daarbij van de raad.

Ik hoop dus dat wij ons vergissen, maar ik acht het noodzakelijk onze zorg hierover naar u uit te spreken. Het kan niet zo zijn dat dit slechts een schijnvertoning is waarin de raad slechts figureert.

En dan gaat, omdat voorgaande het proces aangaat, en niets te maken heeft met de inhoudelijke bespreking van de bezuinigingen, met uw permissie voorzitter, nu de aan de VVD toegedachte tijd in.

Meneer de Voorzitter,

Eerste indruk, prima stuk. De wijze van leesbaarheid: compliment. Maar inhoudelijk tsja.
Overwegingen.
In het proces van de totstandkoming van de voorstellen zijn ook suggesties voor ombuigingen met betrekking tot Lange Wemen, onderwijshuisvesting, bijstelling van de geldende (120%) norm voor het armoedebeleid, en subsidiering van bewonersparticipatie gedaan. Vanwege het belang dat het college aan deze onderwerpen hecht, zijn deze suggesties niet tot concrete voorstellen uitgewerkt. Daarmee schotelt u de raad slechts een aantal door het college bepaalde keuzes voor. Onderwerpen waar u niet over wenst te spreken laat u achterwege. Zo lust ik nog wel peultjes. U wilt de indruk wekken en U pretendeert open en transparant te zijn, maar bent het eigenlijk niet.
Het een onevenwichtig stuk. Ongeveer 40% van het gemeentebudget is sociaal en 10 tot 15% is fysiek. Desondanks geeft u hoofdzakelijk fysieke bezuinigingen aan en laat u sociaal onevenwichtig buiten schot.
Inhoudelijk voorzitter, het armoedebeleid. Sec over die 120% bijstandsnorm zwijg ik. Ook heb ik het niet over het verstrekken van koelkasten, wasmachines en ander witgoed als onderdeel van de bijzondere bijstand. Wel heb ik het bijvoorbeeld over het verstrekken van iets minder dan 1000 jaarabonnementen van de Tubantia. Ingekocht voor € 155,-- per abonnement per jaar is dat € 155.000,-- per jaar. En ook het verstrekken voor ongeveer € 14.000,-- aan schouwburgkaarten en € 11.000,-- voor zomerkampen. Totaal betekent dit een structureel jaarbedrag van € 180.000,--.
Realiseert u zich dat burgers die werken en een inkomen hebben tot zelfs ruim boven het minimumloon, deze voorzieningen ook niet kunnen betalen.
En dan kunt u wel met een citaat komen van de Franse priester Wresinski.
Maar het is bijzonder aanmatigend om zo'n tekst te gebruiken. De suggestie wordt gewekt dat er zich in Hengelo erbarmelijke omstandigheden voordoen. Laten we de onderhavige besprekingen wel vanuit een reëel perspectief blijven bekijken en in de juiste context geplaatst houden.
Wij verzoeken het college dan ook de net genoemde onderwerpen alsnog uit te werken en aan de raad voor te leggen. Markeer ze eventueel als rood, maar de raad kan dan met toevoeging van deze uitgewerkte voorstellen alsnog bepalen wat haar definitieve keuzes zijn.
De VVD wenst hier uitdrukkelijk uitgesproken te hebben dat "investeren in sociaal" hoog bij ons in het vaandel staat. De onderdelen die wij net benoemden hebben het uitdrukkelijke kenmerk consumeren.
Pag 6 en pag 5 bijlage
Ontwikkeling grondexploitatie:
Op blz 5 in de bijlage lezen we dat op 1 januari 2010 de weerstandscapaciteit van het grondbedrijf te laag is. Rekening houdend met het feit dat de geprognosticeerde verwachtingen medio 2010 bij lange na niet worden gerealiseerd en dat met name waarderingsrisico's en marktrisico's met betrekking tot de grondexploitatie de komende tijd niet zullen verbeteren, is het niet ondenkbaar dat op dit terrein drastische maatregelen moeten worden genomen om de totale begroting sluitend te maken. Hoe denkt het college deze problematiek aan te pakken.
Hoe is de Hengelose situatie t.o.v. andere gemeenten in Overijssel, met name t.o.v. de netwerksteden. Valt bijvoorbeeld bij het XL bedrijventerrein in Bornerbroek nog wat te halen.
Pag 8
De kracht van Hengelo
U citeert hier kennisinstituut NICIS: "Wie een hoge kwaliteit van woon- en leefomgeving heeft, heeft de arbeidsmarkt".
U schrijft: de kracht van Hengelo is gelegen in de kwaliteit van de openbare ruimte, veiligheid en het sociale gezicht van de stad.
U constateert dat Hengelo vergeleken met andere gemeenten ruim meer dan gemiddeld besteedt aan economische zaken, onderwijs, cultuur en recreatie, sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. Ook staat er dat Hengelo duidelijk minder dan gemiddeld besteedt aan ruimtelijke ordening en verkeer&vervoer. En op pagina 4 geeft u uw voorkeur aan voor accenten op de toekomstige bezuinigingen. Bezuinigingen met het accent op diezelfde fysieke zaken en ruimtelijke ordening. We lezen het goed. Ruimtelijke ordening zal bij dit college in de toekomst het ondergeschoven kindje blijken te zijn.
Dat vinden we o.a. terug bij:
F01 Binnenstad
F17 Groen in de stad.
Op pagina 9 stelt u dat de voorstellen voor versobering niet leiden tot onomkeerbare besluiten zoals de sluiting van instellingen. In het kader van de versobering draagt u instellingen op 5% te bezuinigen op de bedrijfsvoering.
Dan toch deze vraag aan het college: als een organisatie als Scala een aantal disciplines wegsnijdt komt je wellicht snel tot die 5% bezuiniging. Hoe controleert u en houdt u de vinger aan de pols, dat er dan op de goede dingen wordt bezuinigd. En dat er bijvoorbeeld geen afdelingen worden opgeheven of diensten worden weggesneden.
Voor de VVD is het onbespreekbaar dat u de mogelijkheid open houdt om voor een beperkt aantal jaren de lasten (tijdelijk) extra te verhogen om de begroting sluitend te maken. U houdt hier een paar slagen om de arm met uw "beperkt aantal jaren" en lasten "tijdelijk" verhogen. Klinkt aardig maar welke garanties bouwt u in om deze tijdelijkheid te waarborgen.
Iedereen weet wat er met tijdelijke belastingverhogingen gebeurt. Deze worden gewoon definitief. Kijk maar naar het spreekwoordelijke kwartje van Kok.
Ambtelijke organisatie
U gaat ervan uit dat 1/3 deel van de bezuinigingsopdracht wordt gerealiseerd uit de ambtelijke organisatie. Dat zal 7% van de salariskosten zijn. Toch een equivalent van ongeveer 50 FTE's. Hoe moeten we dit lezen. Vallen er gedwongen ontslagen? Is dit een versobering of is dit snijden? En aan welke taken denkt u als u denkt aan het schrappen van taken. Immers, als er geen ruimte is voor nieuw beleid, kun je beleidsambtenaren wegsnijden. Maar ik wacht graag uw antwoord af.
Ik zal nu de door u genoemde punten vanaf pagina 17 doornemen.
Investeringen
Pag 17 F01 Binnenstad, Uitvoering n.a.v. binnenstadsdebat. Een oranje item. Maak dit rood.
Zijn we jaren bezig om de binnenstad weer een positief en gezellig aanzien te geven, en dan wenst dit college daar drastisch op te bezuinigen. Zelfs de bloembakken gaan verdwijnen in het voorstel van het college. Helaas, zoals u zelf al concludeert, Hengelo besteedt duidelijk minder dan gemiddeld aan ruimtelijke ordening.
Op pagina 11 van het verkiezingsprogramma van de PvdA lezen we echter het volgende: "De PvdA Hengelo wil de binnenstad afmaken". De term afmaken krijgt hier nu een beduidend andere betekenis.
Als de Hengelose kiezer op voorhand van deze bezuinigingsinvulling door de PvdA op de hoogte was geweest, had u nog niet de helft van de stemmen gekregen en dus niet deel uitgemaakt van dit college. Kiezersbedrog is daar geloof ik de naam voor.
F04 HOV. Een breekpunt bij de coalitieonderhandelingen van de PvdA richting VVD. De VVD zal altijd tegen deze HOV lijn blijven. Het is verspilling van belastinggeld. De HOV en alles wat daarmee samenhangt moet van ons een donkergroen item worden. Het staat wel voor 2,5 mln op de beleidsbegroting. Besteed deze gelden nu en in de toekomst aan Hengelo zelf. Groen bijvoorbeeld. De Binnenstad en Esrein zullen blijken de kwaliteit van Hengelo te zijn.....en niet zo'n vermaledijde HOV.
F05 Industriestraat/Winkelcentrum Esrein, Inrichting openbare ruimte. Absurd dat u dit minder belangrijk vindt dan de net genoemde HOV. Deze is voor ons rood.
Ruimtelijke plannen
Pag 17 F06 Voorstadshalte gezondheidspark. Fantastisch dat we deze investering van € 300.000,-- mogen inboeken. Noem het echter geen bezuiniging maar een gelukkige meevaller.
Pag 18 F08 Fiets en wandelpaden Weusthagpark. Een maatregel die € 50.000,-- oplevert.
Weergegeven als een rood item. Dit nog even voor ons uitschuiven tast niet de kwaliteit aan van onze stad. Wat de VVD betreft wordt dit een groen item.
En dan verbaas ik mij over het volgende:
Hoe is het mogelijk dat wij in een persbericht van jl. woensdag moeten lezen dat het college heeft besloten dat de Houtmaatvijver wordt uitgebaggerd. Kosten 4 ton! En ik citeer:
Baggeren Houtmaatvijver.
De gemeente start dit najaar met het opknappen van de Houtmaatvijver. Het college heeft besloten hiervoor 400.000 euro beschikbaar te stellen uit het Rioolfonds. De vijver wordt gebaggerd, de eilandjes worden opgehoogd en de oevers worden daar waar nodig aangepakt. U blijft ons verbazen. Beslissing zonder enige samenhang met de bezuinigingen.
Wij vinden niets in uw stuk herontwerp terug over de fietssnelweg.
Op pagina 75 van de beleidsbegroting 2010-2013 staat:
Beleidslijn 3: Verkeer en vervoer op bovenlokaal niveau. Aanleg gedeelte Fietssnelweg. Onze vraag is wat de status is van dit project. Wat als de aanleg van zo'n fietssnelweg wordt uitgesteld. Volgens een brief als reactie aan de SP een project van vele miljoenen. Het zou gedurende vele jaren diverse tonnen minder uitgaven per jaar opleveren.
In een brief van het college november 2007: De eerste schatting van de kosten voor het gedeelte Hengelo-Borne komen op een bedrag van 5,5 miljoen euro. Wij denken dat het college selectief voor de fysieke bezuinigingen kiest, doch hier en daar keuzes maakt zonder enige samenhang. Net als bij de net genoemde F04 HOV, laat het college deze fietssnelweg wijselijk buiten schot. Voor de VVD echter horen juist deze fysieke bezuinigingen bij de donkergroenen.
Openbare ruimte
Pag 20 F15 Netheid. Wijzig deze oranje in rood. Eigenlijk is dit voor de VVD niet bespreekbaar. Hier komt echt verloedering van.
Pag 21 F18. Wijkbeheer budgetten/IBOR. Maak van deze oranje bezuiniging een groene voor € 50.000,--.
F19 Spelen. Luid en duidelijk. Nummer 1 rood, nummer 2 rood en nummer 3 groen.
F20 Intensivering groen. In het verleden heeft de raad blijkbaar de beslissing genomen m.b.t. groenonderhoud om dit te versoberen. Daar plukken we nu nog de wrange vruchten van. Zorg dat je ook de zichtbare kwaliteit van de stad intact houdt. Groen, schoon en uitnodigend. We waren bezig met de aanzet tot een verbeteringsslag. Deze groene bezuiniging moet een rode worden. Laat Hengelo niet verworden tot een betonstad.
F21Straatmeubilair. De keuze is om kapot meubilair weg te halen en selectief te vervangen. Dit leidt tot een afnemend bestand aan straatmeubilair. Als tijdelijke maatregel kan de VVD zich hierin vinden.
Wat ons verbaast is het groene label wat hieraan hangt van expliciet ook Groen Links. Ik citeer uit het verkiezingsprogramma van Groen Links Hengelo: "Het straatmeubilair verloedert door achterstallig onderhoud. Als het aan GroenLinks ligt, gaat de gemeente de openbare ruimte beter onderhouden." Einde citaat. Verkiezingsbeloften, wat zijn ze nog waard.
F22 Sfeerverlichting binnenstad. Onontbeerlijk voor een groene schone en sfeervolle binnenstad. Hengelo moet uitnodigend blijven. Bezoekersaantallen zullen nog verder teruglopen. Deze oranje wordt wat ons betreft een rode.
F23 Handhaven lichtlindes. Zonder dat je de binnenstad tekort doet kunnen wat ons betreft de lichtlindes blijven staan en houden we daarmee € 400.000,-- in de portemonnee. Een optie zou kunnen zijn het deel boven de grond te verwijderen en het deel onder de grond over een aantal jaren. Blijven nog altijd ettelijke tonnen in de portemonnee. Terwijl je toch verder kunt met de binnenstad. Wat de VVD betreft wordt dit een rode.
Pag 22 F25 TOAG Staat als oranje. Maak er groen van.
Infrastructuur
Pag 23 F28 Weginspecties. In onze optiek is dit het paard achter de wagen spannen. Besparing zal o.i. niet opwegen tegen extra herstelkosten. Rood dus.
Pag 24 F29 Havengelden. De VVD vindt dat de havengelden verhoogd mogen worden met een percentage gelijk aan de inflatie en niet met 5%. 5% is ondernemertje pesten.
Pag 24 F34 Gratis OV. Zoals iedereen weet bestaat er geen gratis openbaar vervoer. De VVD vindt dat dit experiment moet stoppen. Het kost de gemeente € 50.000,-- op jaarbasis. Trouwens nu al doet Connexion er zwaar geld bij. Dus als er straks nieuwe contracten moeten komen gaat het nog meer kosten dan genoemde € 50.000,--. Wij stellen voor dit in te boeken als bezuiniging met een donkergroen label.
Bestuur
Pag 27 B01 B&W Post onvoorzien. U stelt nu voor de criteria m.b.t. deze post onvoorzien strikt te hanteren. Blijkbaar is dit in het verleden niet gebeurd. Maar uiteraard akkoord. Groen.
B02 Verlagen Fractievergoeding. Een brutaal door het college ingebracht bezuinigingsitem naar de raad omdat het college niet de courage heeft voorstellen te doen waarbij zij op eigen uitgaven ook de broekriem aanhaalt. Wij vragen offers van burgers en instellingen. De VVD vindt het dan ook prima, om als onderdeel van het bestuur, het goede voorbeeld te geven aan de burger van Hengelo en zodoende bij te dragen aan de bezuinigingen waar we met z'n allen voor staan. Maar wij veronderstellen dan wel dat ook het college haar steentje bijdraagt aan de bezuinigingen. En wel op een gelijkwaardig niveau zoals u dat nu vraagt van de raad. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat het college van de raad een offer vraagt en zijzelf daarbij buiten schot blijft.
Pag 27 B04 ADSL-vergoeding raadsleden Aardig dat u deze vergoeding van € 29,- per maand als een oranje vergoeding opvoert. Eigenlijk wilt u dit dus niet. Dat was toch de betekenis van oranje. Maar u merkt al op dat sinds de nieuwe raadsperiode deze vergoeding van € 29,- per maand niet meer wordt verstrekt.
B05 Bestuurlijke samenwerking (stedenbanden) De VVD heeft hierbij, behalve bij Emsdetten, al vaker kanttekeningen geplaatst. Graag oranje wijzigen in groen.
Pag 29 B13 Niet spoedeisende taken. Een fantastische service aan de Hengelose burger. Voor deze € 10.000,-- moet je deze service intact laten. Uitdrukkelijk rood dus.
Pag 30 B14 Loslaten sluitingstijden horeca. Laat de sluitingstijden in het kader van de deregulering maar over aan de horecaondernemer. Deze rode voor ons groen.
B15 Geboorteloket ziekenhuis Dit is zo'n typische service voor een uiterst kleine doelgroep. Het is natuurlijk sympathiek naar de nieuwbakken ouders toe. Toch kan de familie best even naar het gemeentehuis gaan om hun kind aan te geven. Twee loketten is wel erg veel van het goede. Staan de mensen in de rij? Groen dus.
B16 Wijkperspectieven. Wij hebben onlangs nog geconstateerd, dat er veel overheidsgeld besteed wordt aan leuke, misschien nuttige, maar zeker geen noodzakelijke activiteiten voor o.a. de Berflo Es. De VVD wil zeker in deze tijd een beperking van die uitgaven niet bij voorbaat uitsluiten. Er moet gedegen onderzoek komen naar de effectiviteit van de activiteiten binnen het wijkgericht werken. Leuk maar weinig effectief betekent schrappen van de uitgaven. B16 moet dus groen zijn.
Pag 30 B20 Versobering (kostenloze) huwelijken. Voor ons is dit een rode bezuiniging.
Pag 31 B22 Opheffing ICT-communicatiefonds. M.b.t. dit fonds zijn er afspraken gemaakt c.q. toezeggingen gedaan aan de raad dat de AV-media voor de raadszaal uit dit budget zal worden betaald. Dus eerst het benodigde geld op dit fonds in mindering brengen en voor de rest mag het wat de VVD betreft groen worden ingekleurd.
Pag 32 S02 Koppelen Zorgloket en front-office Centrum voor Jeugd en Gezin. Aan dit oranje gekleurde voorstel lijkt ons niets te mankeren. Het argument uit het technisch beraad dat de vindplaats nu niet meer zo duidelijk wordt, snijdt geen hout. Het blijft toch gewoon in de stadhuishal? Oranje dus vervangen door groen.
Pag 32 S03 Kinderopvang. In 2009 is er € 1.400.000,-- uitgegeven aan kinderopvang. De centrale overheid achtte € 850.000,-- voldoende om in Hengelo de Kinderopvang te regelen. Lovenswaardig is het dan dat Hengelo, toen er blijkbaar nog de financiële ruimte voor was, een extra bedrag van € 550.000,-- extra uitgeeft om het nog beter te regelen. Maar nu, in een tijd van bezuinigingen, stelt de VVD voor de warme variant af te schaffen. Dit rode item te wijzigen in een groene.
Pag 33 S06 Onderhoud sportvelden. U doet een zwaarder beroep op de vrijwilligers en daarnaast vragen wij ons af of de clubs wel de capaciteit en middelen hebben. In den beginne akkoord. Toch graag van het college een reactie hoe bijvoorbeeld de clubs hier soepel en adequaat op kunnen inspelen. Wij maken hierin nog geen keuze. Dus groen noch rood.
Pag 34 S09 Evenement ijsbaan. Hengelo heeft ook sfeer nodig. Ook tijdens de kerstdagen. De VVD vindt dat we hier van moeten afblijven. Wijzig groen in rood.
S17 Leenbijstand. De gemeente dient zich niet als bank op te stellen. Niet haar taak. Maar vooral is het absurd te lenen aan mensen in de bijstand die veelal bewezen hebben niet met geld te kunnen omgaan. En belachelijk om als incentive een restantschuld kwijt te schelden. Een leningsbedrijf past dus niet bij de rol van de overheid. Dit rode bezuinigingsvoorstel direct wijzigen in een donkergroen.
Pag 39 Idee 6 Opslagpercentages leningen. Wijzig deze oranje in groen.
Idee 6 Citymarketing. Beroemd worden moet je verdienen. U draagt aan dat het daarom goed is de kwaliteiten van Hengelo te verbeteren en verhogen. Als gedachte een prima uitgangspunt. Maar waarom snijden we dan zo heftig in het op diverse manieren ontgroenen van o.a. de binnenstad.
Pag 44 Idee 19 Schaalvraag bieb. Het is een goede zaak dat de bibliotheek dient na te denken over haar rol en bestaansrecht in de toekomst. Maar zoals nu, o.a. een gesubsidieerd horecabedrijf runnen is uit den boze. Het is valse concurrentie met de overige horeca. Indien de bibliotheek de horeca commercieel zou invullen met marktconforme prijzen, en dus als gelijkwaardige concurrent van de overige horeca zou optreden, zou de VVD daar geen probleem mee hebben. Door een te behalen commerciële winst uit die activiteit zou er minder subsidie nodig zijn en is het bedrijven van horeca goed. Wel een groene.
Pag 46 Idee 27 Verkoop FBK. De VVD steunt uw stelling. Rood dus. Maar de vraag die u stelt waarom de gemeente het FBK-stadion niet verkoopt, aan welke partij dan ook, is uitdrukkelijk wel het onderzoeken waard. Als het resultaat daarvan ons niet aanstaat, kan het nog steeds gelabeld blijven met rood.
MdV. I.v.m. de tijd heb ik er een stel overgeslagen. Ik zal de griffier, Gerrit Jan Eeftink, mijn bijdrage mailen met het verzoek deze te aan iedereen toe te zenden.

Dit was onze bijdrage.

Stan Horsthuis
VVD Fractievoorzitter