De democratie gegijzeld
Of waarom de VVD niet uit de raadsvergadering wegliep...
Op de middelbare school leerden we het al. In onze democratie worden de ideeën van de meerderheid verwezenlijkt, waarbij met de minderheid rekening wordt gehouden.
In Hengelo gaat het anders.
Het college van Burgemeester en Wethouders is onrustig , schichtig en geeft geen concrete antwoorden op concrete vragen vanuit de gemeenteraad. De collegepartijen verdedigen te vuur en te zwaard elk woord wat een wethouder te berde brengt. Als we het hebben over een begroting van een kwart miljard en een bezuiniging van 15 miljoen praten de collegepartijen eindeloos lang over het al dan niet gratis verstrekken van strooizout. Moties waar iedereen het mee eens is, worden, als ze van de oppositie komen, overbodig verklaard en daarmee ook afgewezen. Sterker nog bijna alle moties van de oppositie worden afgewezen, terwijl bijna alle moties van de collegepartijen worden aangenomen. De stemming ligt meestal scherp op 20 om 17. Dit gebeurt niet alleen in begrotingstijden, maar het is de praktijk sinds de nieuwe raad en college anderhalf jaar geleden is aangetreden. Oppositiepartij Pro Hengelo was het vorige week helemaal zat en liep weg uit de begrotingsvergadering.
Hoe komt dat nu?
Iedereen vindt toch dat het college, de collegepartijen en de oppositie zo niet met elkaar om moeten gaan? We hebben toch een duaal stelsel, waarbij de gehele gemeenteraad en niet alleen de oppositie het college van B&W controleert? Waarom is dat in Hengelo nooit gerealiseerd? Het voert te ver om helemaal terug naar het begin van het duale stelsel te gaan. Laten we ons bij de vorming van dit college houden.
In het voorjaar van 2010 is na de verkiezingen de verdeling van het aantal raadszetels als volgt: CDA 6, PvdA 6, VVD 5, Pro Hengelo 5, SP 4, Burgerbelangen 4, D’66 3, Groen Links 3 en 1 voor de Christen Unie. De grote partijen zitten qua zetels dicht bij elkaar. Het CDA heeft de meeste stemmen en mocht dus het initiatief voor de collegevorming nemen. Het was gezien de verdeling een gevoelige kwestie. Op het moment dat de CDA formateur het rond dacht te hebben, trok de PvdA de stekker eruit en vormde razendsnel een vooral links college. CDA en VVD mochten niet meedoen. Pro Hengelo was van te voren al buitenspel gezet. Er zijn nu vijf wethouders uit vijf verschillende partijen. Het collegeprogramma is om die reden nogal vaag. Er staan alleen hoofdlijnen in. Het is voor een ieder te begrijpen dat het zo een vechtcollege zou worden. Iedere wethouder probeert nu zijn of haar eigen stokpaardjes te berijden, maar krijgt telkens vier tegenstanders tegenover zich, die overtuigd moeten worden. Als een wethouder al iets bereikt, dan moet deze zijn of haar fractieleden in de raad dwingen vast te houden aan die afspraak. Ook de andere leden van de collegepartijen worden gedwongen mee te gaan. Anders zijn ze als partij niet meer betrouwbaar. Daarmee is het verkrampte Hengelose bestuur nog niet geheel verklaard. We moeten met een forse bezuinigingsoperatie verder. Om aan geld te komen kunnen we twee dingen doen: de belastingen en tarieven verhogen of de uitgaven verminderen. Dat laatste kunnen linkse partijen niet zo goed. Wiegel zei indertijd al dat Sinterklaas in de gedaante van PvdA leider Den Uyl naast hem zat. Omdat het meeste geld voor de fysieke sector van andere overheden komt, moet er vooral op de sociale sector worden bezuinigd. Dat ligt erg gevoelig bij links. Dat leidt tot enorme spanningen binnen het college. Tot nu toe verzwaren ze daarom vooral de lasten voor de burgers. Zo hebben ze de OZB drastisch verhoogd. Ook heeft het college veel afspraken die al meer dan een half jaar geleden met de raad zijn gemaakt aan hun laars gelapt. De “netheid”in de stad bijvoorbeeld mocht oorspronkelijk niet aangetast worden. Zonder opgaaf van reden doet het college dat nu gewoon wel. De combinatie van collegesamenstelling en de bezuinigingen vormt de bron van de huidige onverkwikkelijke situatie. De oppositie kan door net te weinig zetels weinig. Maar de collegepartijen hebben zich machteloos laten maken. Ze laten zich gijzelen door de burgemeester en de wethouders. Het college van B&W heeft te weinig in haar mars om een krachtig bestuur te vormen. Door het gebrek aan geld en de enorme impact van de te nemen besluiten op de samenleving is de situatie voor hen erg complex. Geen van de huidige wethouders is in staat het geheel goed te overzien. Toch is er verschil in kwaliteit. Het is goed te merken dat de ene wethouder meer voor elkaar krijgt dan de ander. Daardoor laten die anderen in het college sterk hun oor hangen naar de ambtenaren, die vaak al tientallen jaren met hun specialismen bezig zijn. De onderlinge verschillen en het gebrek aan kennis binnen het college, wat bij de begrotingsvergadering weer eens bleek toen wethouder Mulder nauwelijks antwoord wist te geven op concreet gestelde vragen, zorgt er indirect voor dat ambtenaren veel voor het zeggen hebben. Hierdoor hebben we geen democratie,want met een zwak college van B&W , die collegeraadsleden dwingt, wordt het hele systeem in feite door het college gegijzeld. We hebben nu dus een bureaucratie. Nu is dat niet in de betekenis van een bepaalde ambtelijke manier van werken, maar in het hebben van de macht door de ambtenaren, omdat degenen die de macht eigenlijk zouden moeten uitoefenen daartoe niet in staat blijken te zijn.
Hoe kunnen we de democratie herwinnen?
Al zijn we nog zo boos, het helpt niet om weg te lopen. Stevige en deskundige inzet helpt wel. Zo moest wethouder Bron door ons aandringen toestaan toch nog eens te gaan praten over de forse veranderingen die het college heeft aangebracht bij het plan voor Lange Wemen. Gezien het optreden van het college en collegepartijen is dat toch een mooi resultaat. We moeten die kans met beide handen aangrijpen. Als je kwaad wordt en wegloopt, krijg je die kans in ieder geval zeker niet. Onze wens is, dat het college het aandurft om over zijn eigen schaduw heen te stappen en een echte kerntakendiscussie met de raad aan te gaan. Niet met “zoekrichtingen” maar gewoon door twee hele dagen goed voorbereid en gestructureerd met elkaar in gesprek te gaan over wat er in Hengelo moet gebeuren en vooral hoe dat moet. Het gevolg zal zijn dat het beleid lang niet meer zo erg op scherp staat. Alle betrokkenen kunnen rustig naar de argumenten van de anderen luisteren en zo elkaar ondersteunen i.p.v. dwingen of tegenwerken. Zo kan het college dan ook op meer begrip rekenen voor de te nemen maatregelen. De collegepartijen kunnen vrijer spreken. De oppositie hoeft ook niet meer de hakken in het zand te zetten. Het resultaat is dus beter voor alle betrokkenen. Helaas heeft elk verzoek om zo’n kerntakendiscussie schipbreuk geleden. Was het angst bij het college? De democratie had ermee herwonnen kunnen worden. College en raad samen kunnen meer.
De VVD geeft de moed niet op. De VVD blijft de voorstellen van het college scherp analyseren. De VVD blijft heldere kaders stellen. De VVD blijft onze eigen constructieve ideeën aandragen. Maar als het college het komend jaar weer zo bezig is, is het de vraag of we dat wel moeten blijven doen. Omdat niemand, noch in het college noch in de raad, gelukkig is met de huidige situatie, verwachten wij dat de bom wel eens ergens zal gaan barsten. Als dat gebeurt gaan wij er van uit dat die kerntakendiscussie er dan wel komt. Maar het blijft jammer dat het tot nu tot zo gelopen is.
Roeland Fens, Raadslid VVD Hengelo
Peiling
Reacties (1)